Komisja Socjolingwistyki afiliowana przy Międzynarodowym Komitecie Slawistów

W dobie przemian społeczno-ekonomicznych, jakie zachodzą po drugiej wojnie światowej, a także nasilającej się od ostatniego dziesięciolecia XX wieku globalizacji języka i kultury socjolingwistyka stała się jedną z ważniejszych gałęzi językoznawstwa. Jest to zarazem dziedzina wiedzy i metoda badawcza, ustalająca relacje pomiędzy rozwarstwieniem społecznym a odmianami językowymi, opisująca procesy językowe zachodzące zarówno w miastach, jak i na wsi. Socjolingwistyka pozwala porównywać ewolucję różnych języków słowiańskich wywołaną podobnymi czynnikami społecznymi, a jednocześnie uchwycić w ich rozwoju nie tylko podobieństwa, ale i różnice.

 Komisja Socjolingwistyki została afiliowana przy Międzynarodowym Komitecie Slawistów w roku 1998 w Krakowie, podczas XII Międzynarodowego Kongresu Slawistów. Jej pierwszym przewodniczącym był prof. Władysław Lubaś. Po kilku latach przerwy, w 2008 r., Komisja Socjolingwistyki została reaktywowana podczas obrad XIV Międzynarodowego Kongresu Slawistów w Ochrydzie. Funkcję przewodniczącej Komisji objęła wówczas prof. Halina Kurek z Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, kierownik Katedry Lingwistyki Kulturowej i Socjolingwistyki na tym Wydziale.
Obecnie Komisja Socjolingwistyki liczy 58 członków reprezentujących ośrodki naukowe z 14 krajów: Austrii, Białorusi, Bułgarii, Chorwacji, Czech, Litwy, Macedonii, Niemiec, Polski, Rosji, Serbii, Słowacji, Słowenii i Ukrainy.

Jednym z punktów ramowego programu działalności Komisji jest organizowanie tematycznych konferencji naukowych połączonych z roboczymi spotkaniami jej członków. Pierwsza taka konferencja odbyła się w Krakowie 11–12 czerwca 2011 r. na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Nosiła tytuł Języki słowiańskie w ujęciu socjolingwistycznym, który stał się nazwą całego cyklu konferencji, organizowanych przez kolejne ośrodki naukowe reprezentowane w Komisji Socjolingwistyki. Druga konferencja Komisji pod hasłem Globalizacja a przemiany języków słowiańskich została zorganizowana w dniach 19–20 września 2014 r. na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Problematyka badawcza pokazująca ścisły związek pomiędzy językiem a społeczeństwem i jego kulturą była przedmiotem trzeciego spotkania pod nazwą Sociokultúrne aspekty v slovanských jazykoch, które odbyło się 5–6 września 2016 r. na Słowacji, na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Mateja Bela w Bańskiej Bystrzycy. Na czwartej konferencji z tego cyklu, tym razem pod tytułem Generacija Interneta, spotkaliśmy się w dniach 5–7 września 2019 r. w Chorwacji, na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu w Rijece. W planach na lata 2020–2021 mamy kolejne spotkania, których głównym tematem będą szeroko rozumiane granice i pogranicza językowo-kulturowe (m.in. zacieranie się opozycji miasto – wieś, pogranicza Słowiańszczyzny na przełomie XX i XXI w.) .

Komisja Socjolingwistyki jest aktywna również podczas kongresów slawistycznych. Przewodnicząca prof. Halina Kurek była organizatorką bloku tematycznego w ramach XV Międzynarodowego Kongresu Slawistów w Mińsku w 2013 r. Podczas jednodniowego bloku zatytułowanego Czynniki socjolingwistyczne a zmiany w językach słowiańskich na przełomie XX i XXI wieku wygłoszono 5 referatów. Członkowie Komisji Socjolingwistyki brali także udział w XVI Międzynarodowym Kongresie Slawistów 20–27 sierpnia 2018 r. w Belgradzie.

Na skutek zmian dokonujących się w rzeczywistości pozajęzykowej pole badawcze socjolingwistyki ciągle się rozszerza, stwarzając nowe możliwości opisu. Robocze spotkania i dyskusje członków Komisji Socjolingwistyki prowadzą między innymi do wniosku, że powinniśmy być otwarci na osiągnięcia innych dziedzin badawczych – dialektologii, etnolingwistyki, etnografii, folklorystyki itd. A to oznacza, że dużą wagę przywiązujemy do ujęć interdyscyplinarnych, ponieważ to one gwarantują wszechstronność opisu badanych zjawisk.